Özel Eğitim Öğretmenliği Rehberi

ÖZEL EĞİTİM ÖĞRETMENLİĞİ

Özel Eğitim Nedir?

Özel Eğitim Öğretmenliği

Özel eğitim en basit tanımıyla, özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin bireysel farklılıklarını dikkate alarak, ihtiyaçlarını giderecek şekilde yetiştirmektir. Bu tanımı genişletmek ve daha iyi inceleyebilmek için bazı kavramları kısaca açıklayalım:

Zedelenme: Bireyde kalıcı yada geçici bir kayıp yada işlev bozukluğu durumudur. Göz iltihabı bir zedelenme olduğu gibi bacakların olmayışı da zedelenmedir. Bu nedenle zedelenme her zaman yetersizliğe yol açmayabilir.

Yetersizlik: Zedelenme sonucu organın işlevini yerine getirememesi durumudur. Gözünde zedelenme olan bireyin görememesi yetersizliktir.

Engel: Yetersizlikten dolayı bireyin toplumsal ve duygusal davranışlarında görülen sapmalardır. Eğer çevrenin beklentileri bireyin becerilerinin üzerinde olursa birey bu beklentileri karşılayamayacak duruma gelebilecek, bu yüzden engel durumuyla karşı karşıya gelebilecektir. Uygun düzenlemeler yapılırsa yetersizlikler engel haline dönüşmeyebilir. Örneğin görme engelli bir öğrencinin sınıfta şarkı söyleyen bir gruba (şarkı söylemesi için görmesine gerek olmamasına rağmen) alınmaması.

Özel Eğitim Gerektiren Birey: Çeşitli nedenlerle bireysel özellikleri ve eğitim yeterlilikleri açısından akranlarına göre beklenilen düzeyden anlamlı farklılık gösteren bireydir. Özel gereksinimi olan çocukların farklılıkları duygusal, zihinsel, bedensel, sosyal ya da iletişim özelliklerinde olabilir.

Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğinde özel eğitime ihtiyaç duyan çocuklar şöyle sınıflandırılmaktadır:

– Zihinsel yetersizlik
– İşitme yetersizliği
– Görme yetersizliği
– Ortopedik yetersizlik
– Sinir sisteminin zedelenmesi ile ortaya çıkan yetersizlik
– Dil ve konuşma güçlüğü
– Özel öğrenme güçlüğü
– Birden fazla alanda yetersizlik
– Duygusal uyum güçlüğü
– Süreğen hastalık
– Otizm
– Sosyal uyum güçlüğü
– Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu
– Üstün veya özel yetenek

Bu tanımlardan yola çıkarak özel eğitim nedir sorusu için özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin eğitim ve sosyal ihtiyaçlarını karşılamak üzere özel olarak yetiştirilmiş personel, geliştirilmiş eğitim programları ve yöntemleri, bu bireylerin tüm gelişim alanlarındaki özellikleri ile akademik disiplin alanlarındaki yeterliliklerine dayalı olarak uygun ortamlarda sürdürülen eğitimdir cevabını verebiliriz.

Özel Eğitim Öğretmeni kimdir?

Ülkemizde ilk kez sınıf öğretmeni olarak özel eğitim öğretmeni yetiştirme uygulamalarına 1983 yılında Anadolu Üniversitesi’nde açılan özel eğitim bölümüyle başlanmıştır.

Zihin engelliler öğretmenliği ve işitme engelliler öğretmenliği olarak başlayan öğretmen yetiştirme uygulamalarına görme engelliler öğretmenliği ve üstün zekalılar öğretmenliği programlarının eklenmesiyle 2014 yılına kadar ülkemizde dört alanda özel eğitim öğretmeni yetiştirilmekteydi. Ancak 2014’te MEB’in Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı Öğretmenlik Alanları, Atama ve Ders Okutma Esaslarının değişmesiyle; zihinsel engelliler, işitme engelliler ve görme engelliler öğretmenliği mezunları “Özel Eğitim Öğretmeni” olarak atanmaya başladı.

Özel Eğitim Öğretmeni Nerelerde Çalışır?

Özel Eğitim Öğretmenleri devlet okullarında, özel rehabilitasyon merkezlerinde ve RAM’da (Rehberlik ve Araştırma Merkezi’nde) çalışabilirler. Bu farklı kurumlarda Özel Eğitim Öğretmenlerinin maaşları ve çalışma saatleri de farklılık gösterir.

Devlet okullarında kadrolu-sözleşmeli olarak çalışabilmek için KPSS’den ve mülakattan ortalama 70-75 puan almak gerekir. Atandığınız okulun, sınıfın durumuna göre işitme, görme yada zihin yetersizliği yaşayan öğrencilerle çalışabilirsiniz. Tercih yaparken bunu öğrenmenin en kolay yolu okula sormaktır.

Anaokulu, ilkokul, ortaokul ve lise kademelerinde Özel Eğitim Sınıflarında; işitme, görme, otizmli veya hafif düzey zihin yetersizliği olan öğrencilerle,

Özel Eğitim Uygulama Okullarında ilkokul, ortaokul ve lise kademelerinde otizmli veya orta-ağır zihin yetersizliği olan öğrencilerle,

Oçem’de (Otistik Çocuklar Eğitim Merkezi) ilkokul, ortaokul ve lise kademelerinde otizmli öğrencilerle,

Mesleki Eğitim Merkezlerinde lise kademesinde Hafif düzey zihin yetersizliği olan öğrencilerle çalışmak mümkün.

Rehabilitasyon merkezlerini genelde herhangi bir sebepten atanamayan öğretmenler tercih edebildiği gibi, daha önce devlette çalışmış olsa bile, kendini kanıtlamış çok başarılı öğretmenler de tercih edebiliyor.

Burada dikkat edilmesi gereken nokta; rehabilitasyon merkezlerinin amacı ve kalitesidir. Sadece para kazanmaya yönelik, vasat bir eğitim veren kurumlar olduğu gibi; çok başarılı, ilgili, gerçekten özel çocukların başarısını, mutluluğunu düşünen kurumlar da yok değil.

Rehberlik ve Araştırma Merkezleri de yine devlet okulları gibi KPSS ve mülakattan ortalama 70-75 puan alarak tercih edilebilir. RAM daha çok işin mutfak kısmıdır. Ünvan yine Özel Eğitim Öğretmenidir ancak ders anlatmak yerine RAM’a yönlendirilen öğrencilere uygun testler, gözlem ve envanterler uygulanır. Öğrenciler tanılanır, yetersizlik ve ihtiyaç durumuna göre hangi okula-sınıfa gidecekleri belirlenir.

Özel Eğitim Öğretmeni Olmak İçin Sahip Olmanız Gereken Özellikler

Özel Eğitim Öğretmeni olmak bir takım beceriler gerektirdiği gibi sanıldığı kadar zor bir meslek değildir. Ancak zorlanmamak ve bu mesleği severek yapmak için bazı özelliklere sahip olmanız gerekir.

Bu özelliklerden ilki sabır‘dır. Öğretmenlik başlı başına (özellikle günümüzde) sabır gerektiren bir meslek olduğu gibi Özel Eğitim Öğretmenliğinde de çok sabırlı olmanız gerekebilir. Nihayetinde çalışacağınız özel öğrenciler, dinleme, anlama, duyma, görme, okuma ve yazma gibi bir veya birçok alanda zorlanabilir; beceri geliştirme süreçleri uzayabilir. Böyle durumlarda sabırla hareket etmek, yerine göre bazen beklemek, bazen ısrar etmek gerekebilir.

Bir çocuğa ‘merhaba’ demeyi öğretmeye bile gerek yokken, başka bir çocuğa bunu öğretmek haftalarınızı hatta aylarınızı alabilir. Ama unutmayın; sonunda o ‘merhaba’yı duymak sabrettiğinize değmekle kalmayıp sizi dünyanın en mutlu insanı hissettirebilir.

Çocukları sevmek diye bir başlık açmaya gerek yok belki ama çocuklarla zaman geçirmek ve bundan keyif almak, öğretmeyi sevmek de Özel Eğitim Öğretmenliğinin olmazsa olmazlarından.

İletişim ise bir başka olmazsa olmazlardan. Özel öğrencilerle kolay iletişim kurmak gerektiği gibi çocukların aileleri ile de iletişim halinde olmak ve aileye rehberlik etmek Özel Eğitim Öğretmenlerinin görev ve sorumluluğundadır.

Kısaca Özel Eğitim Öğretmenliği her ne kadar resmi bir görev, bir meslek olsa da kesinlikle bir gönül işi olduğu unutulmamalıdır. Bir boyacı işini severek yapmazsa en kötü ihtimalle boyanan duvar çirkin görünür ve tekrar iyi bir boyacı tarafından boyanarak düzeltilebilir. Ancak Özel Eğitim Öğretmenliğinde yapamadığınız işin, boşa harcadığınız vaktin telafisi olmayabilir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir